Aktualności

Transformacja energetyczna a ciepłownictwo. Rozmowa z Małgorzatą Miką-Bryską
20 | 02 | 2020

Jesteśmy świadkami postępującej transformacji sektora energetycznego. Obecnie uczestniczymy w kształtowaniu się wizji rozwoju polskiej energetyki w perspektywie najbliższych dziesięcioleci. Rozmowa z Małgorzatą Miką-Bryską – Przewodniczącą Zespołu PTEZ ds. europejskiej polityki klimatyczno-energetycznej; Dyrektor ds. Regulacji i Relacji Publicznych w Veolia Energia Polska S.A.

Przedsiębiorstwa ciepłownicze stoją przed wyzwaniem skutecznego reagowania na oczekiwania odbiorców, ale również koniecznością dostosowywania się do zmian prawnych i rynkowych. Jak w tym kontekście wyglądają najważniejsze obszary, na których koncentrują swoją uwagę firmy sektora energetycznego?

Sektor energetyczny – nie tylko polski, ale i światowy – czeka głęboka transformacja. Dotyczy to nie tylko wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, infrastruktury sieciowej i cyfryzacji, ale także zmiany modelu funkcjonowania przedsiębiorstw energetycznych na rynku.

Konieczność transformacji wynika nie tylko z przyjętych przez Unię Europejską celów klimatycznych, a w ślad za nimi zmian prawnych i technologicznych, ale również zmieniających się potrzeb społecznych i świadomości ekologicznej. Należy także nie zapominać o stale zmniejszających się zasobach naturalnych, w tym m.in. wody i paliw kopalnych. Odpowiedzią na te wyzwania jest prowadzenie działalności gospodarczej w sposób zrównoważony, czyli taki, który w najmniejszym stopniu oddziałuje na zmiany klimatu i jakość środowiska, zużywa surowce w sposób oszczędny i wytwarza jak najmniej odpadów, zgodnie z zasadami rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Coraz częściej przywoływanym określeniem w debacie publicznej jest w tym kontekście pojęcie gospodarki obiegu zamkniętego.

Jak zatem powinna przebiegać transformacja sektora energetycznego w Polsce?

Proces ten wymaga potężnych inwestycji i zapewnienia finansowania z różnych źródeł, dojrzałych nisko- i zero-emisyjnych technologii oraz długookresowego planowania. Powinien przebiegać w taki sposób i w takim tempie, aby wpływał pozytywnie na konkurencyjność polskiej i unijnej gospodarki. Przygotowanych zostało szereg analiz dotyczących wydatków inwestycyjnych związanych z procesem transformacji. W projekcie strategii rządowej – Polityka Energetyczna Polski 2040 szacuje się potrzeby inwestycyjne w sektorze wytwarzania na poziomie 400 mld zł w okresie 2021-2040. Z kolei Forum Energii wyliczyło w swojej Strategii dla sektora ciepłowniczego do 2030 r. (systemy ciepłownicze i ogrzewnictwo indywidualne, łącznie z sieciami i termomodernizacją) potrzeby inwestycyjne na poziomie 448 mld zł. Stąd tak istotna jest efektywna kosztowo transformacja energetyczna i jak najszybsza komercjalizacja technologii nisko- i zeroemisyjnych, magazynowania energii i rozwijanie usług energetycznych pozwalających na znaczącą poprawę efektywności energetycznej. Bez tego przekształcenie sektora może być znacznie trudniejsze i może nie spotkać się z akceptacją społeczną, która jest konieczna przy tak kompleksowych i trudnych procesach.

W perspektywie najbliższych lat należy mówić o kierunkach i celach, jakie energetyka, w tym ciepłownictwo, mają do wykonania, aby sprostać wyzwaniom zmieniającego się zarówno otoczenia rynkowego, jak i zmian technologicznych. Uważam, że strategicznym celem jest dalsze, systematyczne ograniczenie emisji CO2 w sektorze energii, w tym rozwój technologii w większym zakresie wykorzystujących paliwa alternatywne dla węgla i odnawialne źródła energii. Należy również skupiać uwagę na opracowaniu i wdrażaniu rozwiązań w ramach gospodarki obiegu zamkniętego, w tym w obszarze zagospodarowania ubocznych produktów spalania w procesach produkcji energii oraz odzysku energii z procesów przemysłowych tam, gdzie jest to tylko możliwe. Ważne jest również pełne wykorzystanie potencjału kogeneracji i dalsza poprawa efektywności energetycznej. Oczywiście energetyka i ciepłownictwo musi podążać za innowacjami technologicznymi i digitalizacją procesów, które w efekcie pozwalają wykorzystywać inteligentne systemy do zarządzania produkcją i dystrybucją ciepła systemowego.

Jaka przyszłość czeka w konsekwencji polskie ciepłownictwo?

Nowoczesne miasto to czyste powietrze i czysta energia, a zatem zrównoważony i ekologiczny sektor komunalno-bytowy. Jednym z istotnych narzędzi realizacji tego celu jest rozwój efektywnych systemów ciepłowniczych, wyposażonych w inteligentne rozwiązania. Zastąpienie nieefektywnych systemów ciepłowniczych i indywidulnych źródeł ciepła efektywnym systemem ciepłowniczym, opartym na kogeneracji, cieple odpadowym lub cieple wytworzonym z instalacji termicznego przetwarzania odpadów, OZE lub miksie tych rozwiązań, jest podstawowym działaniem dla poprawy czystości powietrza w miastach.

W okresie 2020-2030 będą dostępne różne źródła finansowego wsparcia transformacji energetycznej w Polsce. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Fundusz Spójności prawdopodobnie będzie wynosił ok. 64 mld EUR dla Polski, a Fundusz Modernizacyjny około 15 mld zł. Dostępne będą także inne fundusze i programy, np. Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, którego ostateczny kształt powinien zostać wypracowany w tym roku. Należy oczekiwać, że część środków z dostępnych funduszy będzie wspierała transformację sektora ciepłowniczego, po to, aby ceny ciepła były na akceptowalnym przez społeczeństwo poziomie.

Jakie znaczenie dla społeczeństwa mają zmiany w branży?

Wśród niewątpliwych korzyści wynikających z procesu transformacji energetycznej nie sposób nie wymienić takich, jak chociażby czystsze powietrze, ograniczenie smogu, spowolnienie zmian klimatu, mniejsze zużycie zasobów naturalnych, w tym paliw, poprawa efektywności energetycznej oraz jakości wody, a w konsekwencji naszego zdrowia.

Przyjrzyjmy się bliżej sytuacji w konkretnych regionach. W przypadku Górnego Śląska zbudowanie strategii czy planu transformacji nie będzie ograniczało się do inwestycji w sektorze energetycznym, ale będzie dotyczyło całej gospodarki Regionu i dużej liczby przedsiębiorstw oraz instytucji związanych z górnictwem węgla kamiennego. Z kolei w przypadku wielu polskich miast, gdzie jakość powietrza jest bardzo zła, rozwój nowoczesnych systemów ciepłowniczych stanowi efektywne narzędzie zmniejszania smogu i jest ważnym elementem budowania inteligentnych, ekologicznych miast (smart cities).  

Jak te zmiany prezentują się z perspektywy firmy Veolia?

Veolia działa w Polsce już ponad 20 lat i nadal chce partycypować w modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych, rozwoju inteligentnych miast i regionów oraz promowaniu gospodarki o obiegu zamkniętym.

Kluczowym elementem budowy inteligentnego systemu ciepłowniczego jest opracowanie planu optymalnego wykorzystania wszystkich dostępnych źródeł ciepła. Istotne zmiany zachodzą przede wszystkim w strukturze wykorzystywanych paliw – ograniczenie zużycia węgla i zastąpienie go innym, nisko- lub zero-emisyjnym źródłem energii, jak np. ciepło odpadowe, ciepło z instalacji termicznego przekształcania odpadów (pre-RDF), biomasa czy gaz ziemny, co pozwala optymalizować koszt ciepła dla mieszkańców, a jednocześnie zmniejszyć emisję zanieczyszczeń, w tym CO2, co przyczynia się do poprawy czystości powietrza w mieście. Z kolei zastosowanie systemów telemetrii i telesterowania pozwala optymalizować pracę sieci i zwiększyć niezawodność dostawy ciepła, tak, jak to robimy w Warszawie czy Poznaniu.

Inwestujemy w projekty wykorzystujące ciepło odpadowe z procesów technologicznych i ciepło z termicznego przekształcania odpadów (RDF). Zrealizowaliśmy wiele inwestycji w obszarze gospodarki obiegu zamkniętego – choćby odzysk ciepła z procesów przemysłowych z jednej z największych odlewni głowic cylindrowych w Europie, należących do Volkswagena w Poznaniu. Zamierzamy kontynuować innowacyjne inwestycje w obszarze energii, wody i odpadów, m.in. dalej wykorzystywać uboczne produkty powstałe w procesie spalania w elektrowniach czy elektrociepłowniach. Chcemy także do 2030 r. zredukować emisję CO2 od 40 do 50%.

Dziękujemy za rozmowę

Zespół PTEZ

Wstecz